همه نوشته‌های دکتر زهرا زارعیان

انتخاب قطعی جنسیت جنین پیش از انتقال به رحم با روش IVF & PGD

 اهدای جنین و اهدای تخمک چیست؟

 

 به‌طور متوسط حدود % ۱۵-۱۰ از زوجين در ايران مبتلا به مشکل ناباروری می‌باشند. در دو دهه اخير موفقيت‌های قابل توجهی در زمينه فن‌آوری‌های نوين کمک باروری حاصل شده است . از روش‌هايی که امروزه مقبوليت زيادی يافته، استفاده از ، تخمک و جنين اهدايی ,و یا استفاده از PGD & IVF برای تعیین جنسییت است. با افزايش متقاضيان درمان به روش تخمک و جنين اهدايی، مرکز درمان ناباروری بیمارستان پارسیان سيکل‌های درمان ناباروری با استفاده از اين روش ها را جزو برنامه‌های معمولی خود قرار داده‌ است در صورتيکه شما هموطن گرامي به اطلاعات بيشتری در ارتباط با برنامه های اهداء ما نياز داريد، می توانيد ادامه مطالب آمده در اين بخش را مطالعه کنيد و يا با مراجعه به مطب  ویا سایت اطلاعات بیشتری را در این زمینه دریافت کنند.   

 

اهداء تخمک

اولين گزارش موفقيت ‌آميز اهدای تخمک مربوط به سال ۱۹۸۴ است.. استفاده از این روش برای زنانی توصيه می‌شود که دارای رحم سالم با قابليت نگهداری جنين هستند اما تخمدان‌های ايشان تخمک‌ مناسبی توليد نمی‌کند. اين نقص همچنين ممکن است ناشی از عدم وجود تخمدان، نارسايی زودرس تخمدان يا سن بالای زن باشدشايان ذکر است که در صورت ابتلای مادر به بيماری ژنتيکی، احتمال انتقال بيماری به کودک وجود دارد و در اينگونه موارد نيز می‌توان به منظور پيشگيری از ابتلای کودک، از تخمک اهدايی استفاده نمود. همچنين اهداء کننده بايد دارای شرايط سنی خاصی باشد؛ ترجيحاً باروری وی قبلاً ثابت شده باشد و تيم درمانی با بررسی‌های لازم، از سلامت وی اطمينان حاصل کرده باشند. دليل شرط سنی اهداء کننده تخمک اين است که زنان جوان به داروهای هورمونی تجويز شده در طول درمان پاسخ بهتری می‌دهند و تخمک‌های سالم و بيشتری دارند. همچنين امکان بروز اختلالات ژنتيکی، کمتر و درصد موفقيت بارداری آنها بيشتر است. تخمک اهدايی، موجب تولد نوزادی می‌شود که از نظر ژنتيکی کاملا متعلق به زوج گيرنده تخمک نمی‌باشد و حداقل ۵۰ درصد ژن فرزندی که حاصل می شود متعلق به خود والدين است.  

 

 

اهداء جنين

اهداء جنين به معنای انتقال جنين حاصل از تلقيح خارج رحمی (IVF) اسپرم و تخمک يک زن و مرد به درون رحم زنی غير از زن صاحب تخمک است. قانون اهدای جنين در ايران در سال ۱۳۸۲ در مجلس شورای اسلامی تصويب و آيين‌نامه اجرايی آن نيز در سال ۱۳۸۳ تصويب و ابلاغ شد. اهدا جنين يکی از راه های درمان زوج هايی می باشد که توانايی ايجاد جنين های سالم را ندارنداهدا کننده های جنين اغلب زوج های سالمی می باشند که به منظور توليد جنين  و اهداء آن در مرکز درمان ناباروری بیمارستان پارسیان تحت جراحی قرار می گيرند و يا زوجهای ناباروری هستند که در مرکز تحت درمان تلقيح خارج رحمی (IVF) می باشند و بعد از حامله شدن و فرزند دار شدن، تعداد اضافه جنين های تشکيل شده را که با روش سرماداری (Cryopreservation) در نيتروژن مايع منجمد و ذخيره شده به زوج نابارور ديگر اهدا می کنند. قبل از اهدا جنين زوج های دهنده از نظر تاريخچه پزشکی، ژنتيکی و تست های خونی برای تشخيص بيماری های عفونی از جمله ايدز، هپاتيت، و گروه های خونی بررسی می شوند و اجازه کتبی مبنی بر استفاده از جنين های آن ها و عدم داشتن هيچگونه حقوقی نسبت به نوزادان متولد شده را امضاء می کنند.

                                       IVF & PGD چیست؟


یکی از راه هایی که می تواند در برخی از این بیماری ها که ژن یا کروموزوم معینی مسوول ایجاد آن است، مانع انتقال بیماری به فرزند شود؛ تشخیص قبل از لانه گزینی جنین یا
PGD است. در این روش، باروری به وسیله IVF انجام می شود و رویان سالم در رحم مادر کاشته می شود.

PGD یعنی تکه برداری از جنین و ارسال یک سلول برای تعیین اختلال کروموزومی یا ژنی در آن جنین که معمولا ۴۸ ساعت طول می کشد و در صورت سالم بودن جنین آن را به رحم مادر منتقل می کنیم .PGD را به چه کسانی توصیه کنیم؟

▪ خانواده هایی که سابقه تولد یک بچه ناقص یا عقب مانده دارند که ناشی از توارث آن اختلال از طریق ژن مخصوص یا اختلال در تعداد کروموزوم ها است؛ مثل داشتن یک فرزند مبتلا به سندرم داون یا سایر عقب ماندگی های ذهنی.

▪ خانواده هایی که دارای فرزند مبتلا به هموفیلی، تالاسمی ماژور، یا کری ارثی و سایر بیماری های مادرزادی هستند که با تغییر جنس فرزند یا تعیین این اختلال می توانند دارای فرزند سالمی شوند

بیمارانی هستند که مدام دچار سقط جنین می شوند و فاقد فرزند هستند و در بررسی های انجام شده هیچ علت خاصی برای سقط مشخص نشده است. شاید علت سقط مربوط به جنین باشد که دارای نقص کروموزومی است که در این صورت می توان با انجام PGD بچه سالم به دنیا آورد.

               انتخاب جنسیت جنین  پیش از انتقال به رحم با روش IVF & PGD

با دستیابی محققان ایرانی به تکنیک پیشرفته تشخیص ژنتیکی ، امکان انتخاب جنسیت جنینی‌های انتقالی به روش IVF-PGD فراهم و گامی تازه در توسعه تکنیک‌های تشخیص ژنتیکی بیماری‌های پیش از انتقال جنین در کشور برداشته شد.

 

 

نیم .

آنچه زنان باردار باید بدانند


میزان افزایش وزن در طول حاملگی چقدر باید باشد؟

برای خانمهایی با وزن طبیعی یعنی BMI بین ۲۰-۲۶ میزان افزایش وزن بایستی بین ۱۱-۱۶ کیلوگرم باشد. برای زنان چاق با BMI 26-29 افزایش بین ۷-۱۱ و زنان لاغر با BMI  کمتر از ۲۰ افزایش وزن بایستی بین ۱۲-۱۸  باشد.

روابط زناشوئی  در طول حاملگی چگونه باید باشد؟

در یک حاملگی سالم ، نزدیکی تا قبل از ماه آخر ضرری  ندارد . مشروط به اینکه راحتی زن رعایت شده و وضعیت قرار گرفتن بدن او طوری باشد که به شکم وی فشار وارد نشود

نکته مهم:
خانمهائی که در حاملگی های قبلی خود سابقه سقط ، خونریزی ، پارگی کیسه آب و زایمان زودرس دارند ، باید از نزدیکی در سه ماه اول و آخر بارداری خودداری کنند

بهترین ورزش در طول بارداری چه ورزشی است؟

بطور کلی نیازی نیست که زنان حامله فعالیت خود را محدود کنند، به شرطی که دچار خستگی بیش از حد نشوند
بهترین ورزش در بارداری ، پیاده روی در هوای آزاد است . خانم باردار می تواند حدود نیم ساعت در روز و حداقل سه بار در هفته پیاده روی کند . راه رفتن باعث تقویت عضلات شکم شده ودر ماه های آخر به راحت انجام شدن زایمان کمک میکند .انجام تمرینات بسیار ساده در بارداری ضمن حفظ اندام مادر در کاهش انقباض عضلات لگن وران و کاهش کمر درد و درد پشت مؤثر بوده و مادر را از نظر جسمی و رو حی برای زایمان آماده می کند .
نکته مهم : از انجام ورزشهای سنگین و حرکاتی که احتمال ضربه  به شکم وجود دارد ، اجتناب کرده و چنانچه دچار تپش قلب شدید شده و عرق کردید ورزش را متوقف کنید .

آیاخلق وخوی زنان در طول بارداری تغییر می کند؟

بله
در اوایل دوران بارداری همراه با شروع تغییرات ناشی از حاملگی ، معمولا تغییراتی در خلق وخوی و احساسات برخی از خانمها دیده می شود که امری طبیعی است در سه ماهه دوم به دلیل احساس حرکات جنین دوره لذت بخشی برای خانمها خواهد بود اما در اواخر حاملگی مادر معمولا بی حوصله وعجول است .

آیا مسافرت در طول حاملگی مجاز است؟

بطور کلی در زنان سالم مسافرت اثر خطرناکی برحاملگی ندارد پرواز های هوایی نیز در غیاب عوارض زایمانی و طبی به مدت ۳۶ ساعت مشکلی ایجاد نخواهد کرد البته حرکت دادن دوره ایی اندام های تحتانی،راه رفتن حداقل ساعتی یکبار و استفاده از کمربند ایمنی ضروری است

رژیم غذایی من در طول حاملگی چگونه باید باشد؟
۱-گروه نان و غلات :
مواد غذائی این گروه منبع خوبی برای تولید انرژی است . از قبیل انواع نان مخصوصاّنان سبوس دار مانند نان سنگگ ، برنج، ماکارونی ،جو ، گندم وذرت .
۲-گوشت ،حبوبات ، تخم مرغ و مغزها :
این گروه غذائی پروتئین وآهن بدن را تاّمین می کنند و مواد غذائی موجود در این دسته برای خونسازی ، تکامل سیستم عصبی و رشد جنین لازمند . مانند انواع گوشت قرمز ، مرغ ، ماهی ، تخم مرغ و انواع مغزها ( گردو ، بادام ، پسته و …) انواع حبوبات به منظور جلوگیری از سرایت بیماریهای انگلی حتماّ باید گوشت کاملاّ پخته شود. ضمناّ مخلوط غلات و حبوبات مانند عدس پلو و لوبیا پلو ، منبع خوبی از پروتئین برای مادر باردار است .
۳-شیر و فرآورده های آن مانند پنیر ،‌ماست کشک :
مصرف این مواد هم کلیسم بدن را تاّمین میکند وهم برای استخوان بندی جنین و شکل گیری و استحکام دندانهای او در آینده ضروری است . علاوه بر کلسیم  این گروه دارای مواد مغذی دیگری مثل فسفر  انواع ویتامینهای آ و ب بوده و منبع تاّ مین پروتئین نیز میباشد-سبزیها ومیوه ها :
این گروه شامل انواع سبزیها مثل کاهو ،هویج ، گوجه فرنگی ،سیب زمینی ، جعفری و انواع میوه های تازه وخشک است که شامل ویتامینهای مورد نیاز بدن بخصوص ویتامین آ و ویتامین ث و مقداری آهن هستند . برای تامین ویتامین ث لازم است  سبزیجات و میوه جات بصورت تازه مصرف شود زیرا طبخ این مواد ویتامین ث را از بین می برد . در مورد مصرف سیب زمینی توصیه می شود ابتدا کاملا ّتمیز شسته شده و با پوست پخته شود . با توجه به آ نچه گفته شد ، مصرف مقدار کافی مواد غذائی حاوی کلسیم ، پروتئین ، ویتامین ث و همچنین اسید فولیک در دوران بارداری سلامت مادر و جنین را تاّ مین می کند . اسید فولیک ماده ای است که مصرف
آ ن بخصوص در سه ماهه اول بارداری برای رشد سیستم عصبی جنین لازم است . سبزیجاتی مثل گل کلم و اسفناج منبع خوبی برای اسید فولیک میباشد .

ناباروری چیست ؟

 

ناباروری به صورت عدم حاملگی بدنبال یکسال نزدیکی جنسی محافظت نشده(بدون استفاده از روش های جلوگیری از حاملگی)، تعریف می شود که ان را به دو گروه اولیه( که در ان حاملگی در گذشته رخ نداده است) ویا ثانویه (که در آن یک مورد حاملگی در گذشته رخ داده است)،تقسیم می توان کرد.

ناباروری تقریبا ۱۰-۱۵% زوجها را در سنین باروری گرفتار می کند و به صورت خلاصه می توان علل زیر را برای نازایی در نظر گرفت:۱-عامل مردانه ۲-کاهش ذخایر تخمدان یا اختلالات تخمک گذاری  ۳-اختلالات لوله همانند چسبندگیها یا انسداد لوله ۴-اختلالات رحمی شامل ناهنجاریهای مادرزادی ،میوما و چسبندگی های درون رحمی  ۵-عوامل ایمونولوزیک و سرویکال ۶-عوامل غیرقابل توجیه( نازایی با علت ناشناخته)

عامل مردانه در ۲۵-۴۰ درصد ،عامل زنانه ۴۰-۵۰ درصد و ناباروری با علل ناشناخته در ۱۰ درصدموارد  علل نازایی را تشکیل می دهند.امروزه در اثر افزایش آگاهی از علل زنتیکی ناباروری با عامل مردانه و همچنین در اثرکارایی تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم(        )در      ،درمان ناباروری با عامل مردانه متحول شده است.در میان عامل  زنانه اختلالات تخمک گذاری مسوول حدود۳۰-۴۰% تمام موارد ناباروری با عامل زنانه را تشکیل می دهدکه سندروم تخمدان پلی کیستیک(        ) که شایع ترین آن می باشد. تشخیص و درمان این اختلالات عموما آسانتر از سایر علل ناباروری است. بررسیهای پایه که باید قبل از شروع هر گونه اقدام درمانی برای ناباروری انجام شوند،شامل آنالیز مایع منی ، تایید تخمک گذاری و اثبات باز بودن لوله هستند.

درمانهای رایج که هم اکنون برای درمان نازایی وجود دارد شامل:۱-القای تخمک گذاری و یا سوپر اوولاسیون با یا بدون تلقیح داخل رحمی(       ).در روش آی یو آی در ابتدا مریض تحت القای تخمک گذاری قرار گرفته و سپس زمانی که سایز فولیکول به اندازه مناسب خود رسید،اسپرم تحت عمل شستشو قرار گرفته و با کاتتر مخصوص بداخل رحم تزریق می شود که میزان موفقییت آن در حدود ۱۷-۲۰% می باشد. داروهای که برای القای تخمک گذاری استفاده می شود شامل:کلومیفن،لتروزول،تاموکسیفن ،متفورمین و گنادوتروپین ها می باشد   ۲- اعمال جراحی شامل لاپارسکوپی ، هیستروسکوپی جهت برداشتن میوما و سپتوم های رحمی و باز کردن چسبندگیهای داخل و خارج رحمی .۳-استفاده از پروسیجرهای       که شامل مداخلاتی برای بازیافت اووسیتها می باشند. این تکنیکها عبارتنداز:انتقال جنین به داخل(      )، تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم(       )،انتقال داخل لوله ای گامت(         )،انتقال داخل لوله ای زیگوت(          )،انتقال رویانهای منجمد شده ،و استفاده از اووسیتهای اهدایی و استفاده از رحم اجاره ایی(                    ).به علت افزایش میزان موفقییت در روش          ،کاربرد        و         کاهش پیدا کرده است.میزان موفقییت این روشها ۳۰-۳۵% می باشد.تلقیح مایع منی اهدایی جهت زوج هایی که مبتلا به آزواسپرمیا می باشند یکی دیگر از گزینه های درمانی موثر محسوب می شودکه در کشور ما مجوز آن  هنوز صادر نشده ودر نتیجه برای زوج هایی با ازواسپرمیا شدید، اهدای جنین انجام میشود.  یک سیکل تیپیک      شامل بخشهای زیر می باشد:

**القای تخمک گذاری با استفاده از گنادوتروپینها،بررسی تکامل فولیکولی با استفاده از سونوگرافی ترانس وازینال وبررسی میزان سرمی استرادیول.**پیشگری از افزایش پیش از موعد ترشح     و تخمک گذاری.**بالغ کردن اووسیت با استفاده از       .**برداشت اووسیت از طریق سونو وازینال زیر بیهوشی.**لقاح اسپرم و تخمک ونگهداری رویان در شرایط آزمایشگاهی.**حمایت از مرحله لوتئال یا آماده سازی اندومتر با استفاده از مکملهای پروزسترون.**انتقال رویانهای تازه ۳-۵ روزه بداخل رحم.

عوارض      .*حاملگیهای چند قلویی *سندروم تحریک بیش از حد تخمدان(         ) که با افزایش تعداد فولیکولهای تحریک شده و اووسیت های بازیافت شده،وجود        و میزان بالای استرادیول سرم،ارتباط مستقیم دارد و با علائم اتساع و درد خفیف شکم،تهوع و استفراغ ،بزرگی تخمدانها وآ سیت شکم مشخص می شود.*حاملگیهای اکتوپیک(نابجا) و هتروتیپک.*

خوشبختانه در مطالعات اخیر افزایش خطر سرطانهای پستان، رحم یا تخمدان در اثر داروهای مورد استفاده برای سوپراوولاسیون در درمان ناباروری دیده نشده است.امروزه می توان گفت که دیگر هیچ بن بست ای برای نازایی وجود ندارد و برای هر مشکلی در باروری، درمانی وجود دارد

سندروم تخمدانهای پلی کیستیک(چند کیستی)

تعریف :

سندروم  تخمدانهای چند کیستی که به آن سندروم اشتین -لونتال و یا سندروم کارکردی تخمدان، نیز می گویند ، شیوعی در حدود ۵ تا ۱۰ در صد در میان زنان بارور دارد  و شایع ترین اندوکرینوپتی در میان سنین باروری است که در بردارنده ی دو تاهنجاری عمده است :

“عدم تخمک گذاریو: افزایش هورمون های مردانه (آندروژن ها ) در خون. این سندورم  ؛ یک بیماری خانوادگی بوده ، که ژن های خاصی برای آن بیان شده است .تظاهرات این سندورم  به هنگام بلوغ بروز کرده و پنداشته می شود که با افزایش وزن به هنگام بلوغ بروز کند.

تا کنون تعریف هایی گوناگون برای آن عنوان شده است .کهن ترین تعریف ؛ مربوط به سال ۱۹۹۰ انستیتو ملی سلامت است ، که آن را ترکیبی از عدم تخمک گذاری مزمن به همراه افزایش هورمون های مردانه ی خون در نبود بر علل اندوکرین می داند.جامعه ی اروپایی در سال ۱۹۹۹ ؛ تشخیص این سندروم را بر اساس شکل تخمدان در بررسی سونوگرافی استوار ساخته است و وجود آن را در کنار یکی از علائم زیر ؛ برای تشخیص آن کافی می داند :

۱- نبود قاعدگی یا قاعدگی با فاصله بلند مدت

۲- پرمویی ، جوش و آکنه

۳- نسبت LH/FSH بیشتر ازدو

۵- افزایش هورمون مردانه ی خون

images(3)
images(2)book